| |
|
|
| |
|
کاهش استقبال از علوم پایه، زنگ خطری برای آینده علمی کشور است
سه شنبه، 21 مهر 1405
ساعت:
14:26
سعدالله نصیریقیداری، امروز سهشنبه ۲۱ مهر، در نشست خبری با اصحاب رسانه، با تشریح برنامههای توسعهای، پژوهشی و فناوری این دانشگاه، اظهار کرد: توسعه زیرساختهای آزمایشگاهی، گسترش ارتباط دانشگاه با صنعت، حمایت از شرکتهای دانشبنیان و تقویت جایگاه علمی دانشگاه از جمله محورهای برنامهریزیشده است.
وی با اشاره به انتخاب طرح آزمایشگاه مرجع ملی این دانشگاه از میان ۹۰ پیشنهاد ارائه شده در کشور، افزود: این طرح تأییدیههای لازم را از وزارت علوم و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری دریافت کرده و اکنون برای تأمین اعتبار در اختیار سازمان برنامه و بودجه قرار گرفته است. در صورت تخصیص اعتبار و اجرای طرح، این مجموعه میتواند به یکی از آزمایشگاههای مرجع کشور تبدیل شود و به نیازهای پژوهشی و تخصصی منطقه شمالغرب پاسخ دهد.
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان گفت: این طرح پس از تأیید وزارت علوم و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، برای تأمین اعتبار به سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال شده است؛ طرحی که در صورت تحقق، میتواند ظرفیت آزمایشگاهی این دانشگاه را در خدمت نیازهای پژوهشی شمالغرب کشور قرار دهد.
افتتاح دانشکده علوم زیستی با ارزشی حدود ۶۰۰ میلیارد تومان
نصیریقیداری با اشاره به توسعه زیرساختهای آموزشی دانشگاه، گفت: دانشکده علوم زیستی با زیربنای ۷ هزار و ۲۰۰ مترمربع، هفتم خردادماه امسال با حضور وزیر علوم افتتاح شد. این پروژه پس از حدود هفت سال به بهرهبرداری رسید و ارزش روز آن حدود ۶۰۰ میلیارد تومان برآورد میشود.
نصیریقیداری ادامه داد: در طراحی این ساختمان، فضاهایی برای آزمایشگاه مرکزی و آزمایشگاه مرجع در نظر گرفته شده تا برای توسعه فعالیتهای پژوهشی، نیاز به احداث ساختمان مستقل جدید به حداقل برسد. همچنین وزیر علوم برای تأمین تجهیزات و میزهای آزمایشگاهی، ۱۰ میلیارد تومان اعتبار وعده داده است.
او با بیان اینکه دانشگاه از شش دانشکده برخوردار است، افزود: روند توسعه دانشکدهها از سال ۱۳۷۲ آغاز شده و در حال حاضر تمرکز دانشگاه بر تکمیل زیرساختهای موجود، توسعه آزمایشگاهها، ساختمان مرکزی و فضاهای خوابگاهی است.
پیشرفت بیش از ۵۰ درصدی خوابگاه متأهلان
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان از پیشرفت فیزیکی بیش از ۵۰ درصدی پروژه خوابگاه متأهلان خبر داد و گفت: این پروژه با زیربنای حدود دوهزار مترمربع در سه طبقه و با ۴۲ واحد در حال اجراست.
وی با اشاره به سازوکار تأمین اعتبار این پروژه، بیان کرد: بر اساس پیشبینی انجام شده، پس از تأمین و اجرای ۵۰ درصد پروژه از سوی دانشگاه، تأمین سهم باقیمانده بر عهده وزارت علوم و دولت خواهد بود.
نصیریقیداری همچنین از پیشرفت ۸۰ تا ۹۰ درصدی زمین تنیس دانشگاه خبر داد و افزود: راهاندازی بوفه و فروشگاه داخل پردیس نیز از دیگر اقدامات انجامشده برای بهبود امکانات رفاهی دانشگاهیان است.
سرمایهگذاری ۲ همتی برای توسعه زیرساختهای فناوری
وی با اشاره به برنامههای دانشگاه برای گسترش فعالیتهای فناورانه و حمایت از شرکتهای دانشبنیان، گفت: ایجاد برج فناوری اطلاعات و ارتباطات با تمرکز بر زیرساختهای مرتبط با مرکز داده در دستور کار قرار دارد و حجم سرمایهگذاری پیشبینیشده برای این طرح به حدود دو هزار میلیارد تومان میرسد.
او افزود: در مرحله نخست، بخش خصوصی برای سرمایهگذاری حدود هزار میلیارد تومان اعلام آمادگی کرده است. همچنین توافقی برای بهرهگیری از ظرفیت اعتبار مالیاتی به ارزش ۳۰۰ میلیارد تومان در حوزه سرمایهگذاری دانشگاه انجام شده است.
وی با بیان اینکه توسعه مراکز نوآوری در دانشکدههای دانشگاه دنبال میشود، اظهار کرد: برای هر یک از شش دانشکده، فضایی حدود ۴۰۰ مترمربع در نظر گرفته شده که در مجموع، دوهزار و ۴۰۰ مترمربع به فضاهای نوآوری و توسعه فناوری دانشگاه اضافه خواهد کرد.
نصیریقیداری با اشاره به برنامه حمایت از استقرار شرکتهای دانشبنیان در دانشگاه، گفت: واگذاری بلندمدت زمین برای فعالیت این شرکتها با حفظ مالکیت دانشگاه بر اراضی انجام میشود و ایجاد فضاهای کارگاهی نیز در برنامه قرار دارد.
تأکید بر واگذاری طرحهای پژوهشی صنایع به دانشگاههای استان
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، ارتباط مؤثر دانشگاه و صنعت را یکی از ضرورتهای توسعه استان دانست و گفت: دانشگاه ظرفیت علمی و تخصصی مناسبی برای حل مسائل صنایع و دستگاههای اجرایی دارد و انتظار میرود شرکتها و صنایع استان، اجرای طرحهای پژوهشی خود را بیش از گذشته به دانشگاههای بومی واگذار کنند.
وی عنوان کرد: در حال حاضر حدود ۱۵ درصد اعضای هیئت علمی دانشگاه در طرحهای مرتبط با صنعت و جامعه مشارکت دارند و افزایش این سهم از برنامههای دانشگاه است.
نصیریقیداری مدیریت منابع آب استان زنجان و پایش رفتار گسلهای لرزهای را از جمله زمینههای فعالیت پژوهشی دانشگاه برشمرد و گفت: استفاده از ظرفیت دانشگاهها در حل مسائل واقعی جامعه، علاوه بر ارتقای کیفیت تصمیمگیریها، میتواند به تقویت پیوند میان پژوهش و نیازهای اجرایی منجر شود.
او همچنین از راهاندازی مرکز آموزشهای تخصصی دانشگاه خبر داد و گفت: این مرکز با هدف ارائه دورههای آموزشی متناسب با نیاز دستگاهها، سازمانها و شرکتها فعالیت میکند.
برگزاری «شب علم» در دانشگاه علوم پایه زنجان
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان از برگزاری رویداد «شب علم» در هفتم آبانماه خبر داد و اظهار کرد: پیشبینی میشود این رویداد با استقبال ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر همراه شود و بنیاد علم ایران نیز از برگزاری آن حمایت میکند.
وی با بیان اینکه برنامههای متنوعی برای این رویداد تدارک دیده شده است، افزود: برگزاری کارگاههای علمی، اجرای آزمایشها و فعالیتهای تعاملی، نشستها و گفتوگوهای علمی، معرفی و عرضه کتاب و همچنین برنامههای فرهنگی، هنری، آشپزی و سینمایی از جمله بخشهای پیشبینیشده است. بازدید و دیدار با استاد یوسف ثبوتی نیز در برنامههای مرتبط مورد توجه قرار دارد.
نصیریقیداری با تأکید بر ضرورت همراهی دستگاههای اجرایی، شهرداری و صداوسیمای استان در برگزاری این رویداد، گفت: هدف از برگزاری شب علم، افزایش ارتباط مردم با علم و دانشگاه و فراهمکردن فرصتی برای آشنایی خانوادهها و جوانان با فعالیتهای علمی و پژوهشی است.
او با اشاره به فعالیت خانه علم دانشگاه نیز اظهار کرد: این مجموعه در نخستین دوره جایزه ملی خانههای علم، موفق به کسب رتبه برتر شده است و سالانه حدود چهار تا چهار هزار و ۵۰۰ دانشآموز از آن بازدید میکنند و در برنامههای علمی و آزمایشگاهی مشارکت دارند.
جایگاه علمی دانشگاه در رتبهبندیهای ملی و بینالمللی
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با اشاره به ظرفیتهای علمی و پژوهشی دانشگاه، گفت: ۱۳ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه در فهرست پژوهشگران پراستناد جهان قرار دارند و بیش از ۱۱ درصد اعضای هیئت علمی نیز در فهرست دو درصد پژوهشگران پراستناد جهان معرفی شدهاند. همچنین چهار نفر از اعضای هیئت علمی در فهرست یک درصد دانشمندان برتر قرار دارند.
وی با اشاره به جایگاه دانشگاه در شاخصهای علمی بینالمللی، کسب رتبه پنجم دانشگاه در شاخص نیچر ایندکس را از جمله دستاوردهای این مجموعه برشمرد و افزود: آزمایشگاه مرکزی دانشگاه نیز از نظر ظرفیتها و عملکرد آزمایشگاهی، رتبه نخست استان و رتبه دوازدهم کشور را کسب کرده است.
نصیریقیداری از کسب جوایز و افتخارات علمی از سوی اعضای هیئت علمی و پژوهشگران دانشگاه نیز خبر داد و گفت: حمایت از پژوهشگران جوان، تقویت فعالیتهای بینرشتهای و توسعه زیرساختهای تحقیقاتی از محورهای اصلی برنامههای دانشگاه است.
او همچنین با اشاره به انتشار دو نشریه علمی جدید در حوزههای نانوفناوری و تغییر اقلیم، بر ضرورت گسترش تولید علم در زمینه مسائل نوظهور و نیازهای جامعه تأکید کرد.
توسعه همکاریهای بینالمللی و فعالیتهای اجتماعی
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان از امضای تفاهمنامه همکاری این دانشگاه با مرکز بینالمللی علوم شیمیایی و زیستی دانشگاه کراچی پاکستان خبر داد و گفت: همکاریهای علمی دانشگاه با مجموعههایی در چین، روسیه، ارمنستان و برخی کشورهای همسایه نیز در قالب تفاهمنامهها و تعاملات علمی دنبال میشود.
وی با اشاره به فعالیت مرکز شهید شهریاری در دانشگاه، اظهار کرد: این مرکز با مشارکت دانشجویان بسیجی در حوزههای آموزشی و پژوهشی فعالیت میکند.
او همچنین از اختصاص حدود ۵۰۰ مترمربع زمین به انجمن حمایت از بیماران و خانوادههای افراد مبتلا به اوتیسم خبر داد و گفت: دانشگاه در کنار مأموریتهای آموزشی و پژوهشی، مسئولیت اجتماعی خود را نیز دنبال میکند.
تأکید بر اخلاقمداری و مسئولیت اجتماعی علم
وی در بخش دیگری از سخنان خود، اخلاقمداری و توجه به نیازهای جامعه را از الزامات فعالیت علمی دانست و با اشاره به دانشمندان شهید کشور، بر اهمیت پیوند دانش، تعهد و مسئولیت اجتماعی تأکید کرد.
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با اشاره به ظرفیتهای علمی کشور در حوزههای مختلف، گفت: فعالیتهای علمی باید در مسیر حل مسائل انسانی و ارتقای کیفیت زندگی قرار گیرد و دانشگاهها در کنار تولید دانش، برای تربیت نیروی متخصص و مسئولیتپذیر نیز تلاش کنند.
نصیریقیداری بر ضرورت تقویت همکاری میان دانشگاه، صنعت و دستگاههای اجرایی تأکید کرد و خواستار استفاده بیشتر از توان پژوهشی دانشگاههای استان برای حل مسائل منطقهای شد.
کاهش استقبال از علوم پایه، زنگ خطری برای آینده علمی کشور
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با ابراز نگرانی از کاهش استقبال دانشآموزان از رشتههای علوم پایه، این روند را زنگ خطری برای آینده علمی کشور دانست و گفت: بخش مهمی از خانوادهها، فرزندان خود را به سمت رشتههایی مانند پزشکی هدایت میکنند، در حالی که همه دانشآموزان استعداد و علاقه یکسانی ندارند و بیتوجهی به علاقه و توانمندی آنان میتواند مانع شکوفایی استعدادهای علمی شود.
نصیریقیداری در پاسخ به پرسش خبرنگار ایسنا درباره اقدامات دانشگاه برای افزایش علاقهمندی دانشآموزان به رشتههایی مانند فیزیک، شیمی، ریاضی و علوم کامپیوتر، اظهار کرد: علوم پایه زیربنای توسعه علمی و فناوری است و بسیاری از ابزارها و روشهای تشخیصی و درمانی در پزشکی، از جمله فناوریهای تصویربرداری، لیزر و امآرآی، بر دستاوردهای علوم پایه استوار هستند.
وی با تأکید بر اینکه علوم پایه موتور محرک توسعه علوم مختلف است، افزود: شرایط اقتصادی و وضعیت اشتغال باعث شده است بخشی از جوانان به سمت رشتههایی بروند که تصور میکنند آینده شغلی مطمئنتری دارند، اما برای اصلاح این روند، دولت و مجلس باید تدابیر مؤثرتری اتخاذ کنند و حمایت از رشتههای علوم پایه را در اولویت قرار دهند.
او با اشاره به فعالیتهای دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان برای آشنایی دانشآموزان با این رشتهها، گفت: برگزاری مدارس علمی در حوزههای علوم زمین، شیمی، ریاضی و فیزیک از جمله اقدامات دانشگاه است. این برنامهها در قالب دورههای دو تا پنجروزه برگزار میشود و دانشآموزان ضمن حضور در دانشگاه، با مفاهیم و جذابیتهای این علوم آشنا میشوند.
وی با بیان اینکه آشنایی زودهنگام دانشآموزان با ظرفیتهای علوم پایه میتواند زمینه انتخاب آگاهانه رشته تحصیلی را فراهم کند، تصریح کرد: گاهی دانشآموزان با وجود علاقه و استعداد در رشتههایی مانند ریاضی، نجوم یا شیمی، تحت تأثیر خواسته خانوادهها به سمت رشتههای دیگر هدایت میشوند. خانوادهها باید به علایق و توانمندیهای فرزندان خود توجه کنند و به آنان اجازه دهند متناسب با استعدادشان مسیر علمی و حرفهای خود را انتخاب کنند.
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان ادامه داد: علوم پایه برخلاف برخی حوزههای کاربردی، معمولاً در کوتاهمدت به نتیجه اقتصادی نمیرسد و نباید انتظار داشت که هر پژوهش بنیادی بلافاصله به ثروت یا محصول تجاری تبدیل شود. برای نمونه، مکانیک کوانتومی در ابتدا کاربردهای تجاری گستردهای نداشت، اما امروزه مبنای بسیاری از فناوریهای مورد استفاده در جهان است.
وی تأکید کرد: در همه کشورها، حمایت دولت از علوم پایه اهمیت دارد؛ زیرا بخش خصوصی معمولاً به سرمایهگذاری در پژوهشهایی که بازده اقتصادی فوری ندارند، تمایل کمتری نشان میدهد. ازاینرو، دولت باید با ایجاد سازوکارهای حمایتی، زمینه فعالیت پژوهشگران مستعد را فراهم کند تا آنان بتوانند بدون نگرانی جدی از آینده شغلی و درآمدی، بر اساس علاقه و توانمندی خود در این حوزهها فعالیت کنند.
پیشنهاد بورسیه استعدادهای برتر علوم پایه
نصیریقیداری با اشاره به فعالیتهای انجام شده در دوره دبیری سال جهانی علوم پایه، اظهار کرد: در آن دوره، با همکاری انجمنهای علمی و شورای سیاستگذاری، پیشنهادهایی برای حمایت از دانشآموزان و داوطلبان مستعد مطرح شد که بخشی از آنها در دفترچههای کنکور انعکاس یافته است.
وی افزود: یکی از راهکارهای مهم، بورسیه کردن رتبههای برتر و تکرقمی کنکور در رشتههای علوم پایه از ابتدای تحصیل تا پایان دوره دانشگاهی است. اجرای چنین طرحهایی میتواند نگرانی نخبگان درباره آینده شغلی و درآمدی را کاهش دهد و آنان را به انتخاب رشتههای بنیادی و راهبردی تشویق کند.
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با اشاره به برگزاری بیش از ۵۰۰ رویداد علمی در دانشگاهها، مدارس و مراکز مختلف در جریان سال جهانی علوم پایه، گفت: در آن دوره تلاش شد اهمیت علوم پایه برای جامعه و مسئولان تبیین شود و مجموعهای از دیدگاهها و بیانات مرتبط با این موضوع نیز گردآوری و در قالب کتاب منتشر شد.
او با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر سیاستگذاران به این حوزه، بیان کرد: دانشگاهها و انجمنهای علمی علاوه بر وظیفه آموزشی و پژوهشی، باید اهمیت علوم پایه و پیامدهای کاهش استقبال از آن را برای مسئولان تشریح کنند تا حمایتهای لازم در قوانین، برنامههای توسعه و بودجههای سالانه پیشبینی شود.
علوم پایه؛ سرمایهگذاری برای آینده کشور
نصیریقیداری با اشاره به تجربه راهاندازی رصدخانه ملی ایران، گفت: شکلگیری چنین طرحهایی نشان میدهد که پروژههای علمی بزرگ به برنامهریزی بلندمدت، پیگیری مستمر و حمایت دولت نیاز دارند. طرح رصدخانه ملی از سال ۱۳۷۹ در دانشگاه آغاز شد و در مراحل اولیه، بخشی از پیشبرد آن با بودجه دانشگاه انجام گرفت؛ اما پس از پیگیریهای چندساله و جلب نظر مسئولان، حمایت دولتی از آن فراهم شد.
وی افزود: این تجربه نشان میدهد هرگاه اهمیت یک طرح علمی برای مسئولان بهدرستی تبیین شود، امکان جلب حمایت و تأمین اعتبار آن افزایش مییابد. بنابراین، لازم است حمایت از علوم پایه در برنامههای توسعه و بودجههای سالانه جایگاه مشخصی داشته باشد؛ چراکه بیتوجهی به این حوزه میتواند در بلندمدت موجب افت توان علمی کشور شود.
رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با اشاره به مسئولیتهای جدید خود در حوزه سیاستگذاری علوم پایه، گفت: حضور در کمیته علوم پایه کمیسیون ملی یونسکو در ایران و کمیسیون علوم پایه شورای عالی عتف، فرصتی برای پیگیری مسائل این حوزه، مشارکت در تدوین برنامهها، هدایت طرحهای کلان و اصلاح سازوکارهای مرتبط با پذیرش دانشجویان تحصیلات تکمیلی فراهم میکند.
او با تأکید بر لزوم اصلاح برخی فرایندهای سنجش و پذیرش دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری، اظهار کرد: تقویت جایگاه علوم پایه نیازمند همکاری دانشگاهها، انجمنهای علمی، مجلس و دستگاههای اجرایی است و باید در سیاستگذاریها، حمایت از نخبگان و ارزیابی عملکرد علمی کشور به این موضوع توجه ویژه شود.
نصیریقیداری، علوم پایه را سرمایهای بلندمدت برای توسعه کشور توصیف کرد و با اشاره به تشبیهی درباره تفاوت علوم پایه و علوم کاربردی، گفت: علوم پایه مانند ذخیرهای در بانک است، در حالی که علوم کاربردی مانند پزشکی و مهندسی به پولی شباهت دارند که روزانه در اختیار داریم و خرج میکنیم. این نگاه نشان میدهد که دستاوردهای بنیادی شاید دیرتر نمایان شوند، اما پشتوانهای اساسی برای پیشرفتهای علمی و فناوری آینده به شمار میروند.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
 |